Onderstaand is een fragment uit een langer artikel, De mythe van het meisje en de man uit de bosjes. Ik heb er een aparte ‘shortread’ van gemaakt, omdat migratie er aldoor maar bij wordt gehaald in de discussie over femicide. Dat is onterecht, en vervuilt zowel de migratie- als de femicidediscussie.
Is er sprake van een toename van femicide door de toename van migratie?
Het korte antwoord? Nee.
De 22-jarige verdachte van de moord op Lisa is een Nigeriaanse asielzoeker, wat meteen aanleiding was voor de zoveelste opleving van het migratiedebat. Ook in het discours over seksueel geweld tegen vrouwen wordt vaak geopperd dat de daders wel ‘de buitenlanders’ zullen zijn. Dat is psychologisch begrijpelijk, want het is geruststellend om te denken dat de daders de ‘anderen’ zijn en we die niet in ‘ons’ midden hoeven te zoeken.
Sinds 2014 is migratie wereldwijd sterk gestegen. De oorzaken zijn divers: conflicten (Syrië, Oekraïne, Sudan), klimaatverandering, natuurrampen, economische ongelijkheid, globalisering en betere transportmogelijkheden – maar er is geen enkele verandering te bespeuren in de cijfers van femicide, dus ook geen piek die samenvalt met de toename in migratie.
Ook zijn er geen andere significante overeenkomsten tussen daders van (seksueel) geweld tegen, en moord op vrouwen, zoals inkomen, opleiding, religie, huids- of haarkleur, lengte of wat dies meer zij. De enige overeenkomst is dat de dader vrijwel altijd een man is. Ook geestelijke gesteldheid, zoals psychopathie, blijkt geen structurele factor in de cijfers. De enige oorzaak is de eeuwenoude en diepgewortelde ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. Mannen die denken recht te hebben op het lichaam en leven van een vrouw.
Door de discussie naar migratie te verschuiven verliezen we het daadwerkelijke probleem uit het oog. Femicide is geen importprobleem – het is een structureel, gendergerelateerd geweldsfenomeen dat al eeuwen diep verankerd zit in onze eigen samenleving. Als we echt iets willen doen, moeten we beginnen bij opvoeding, onderwijs en het doorbreken van destructieve mannelijkheid.
Luister hier ook een aflevering van de podcast De Zaak Ontleed, Vrouwenmoord in Nederland, een onderschat probleem, waarin rechtbankverslaggever Saskia Belleman het in nog geen half uur helder samenvat.
Een greep uit zaken vanaf 2022
17-01-2022 Abbenbroek
Rachel (30) wordt op straat, voor de ogen van haar zevenjarige dochter, doodgestoken door haar ex Roviliën R. Hij kon niet verkroppen dat de relatie ten einde was en Rachel een ander had. Uit achterdocht liet hij spyware op haar telefoon plaatsen zodat hij kon meelezen met de vrouw en haar minnaar. Ook kraakte hij haar wachtwoorden.
18-01-2022 Rotterdam
Garland van der K. brengt zijn ex-vriendin Shella (30) met 62 messteken om het leven in bijzijn van hun dochter van 3 en Shella’s zoon van 13 uit een eerdere relatie, die nog probeerde hem van Shella af te trekken. “Je bent mijn vrouwtje, je bent van mij”, zei hij een paar weken voor de steekpartij tegen zijn partner Shella, met wie hij tien jaar samen was. “Als jij weggaat, gaat jouw leven ook niet verder.”
04-12-2022 Huissen
Guus E. brengt zijn zwangere vriendin Dionne (36) met meerdere messteken om het leven. Ze wilde niet met hem verder nadat hij haar langdurig had gemanipuleerd, geïsoleerd en het leven zuur had gemaakt.
12-03-2023 Nijmegen
Oscar de R. brengt zijn ex-vriendin Sela (21), in bijzijn van hun kindje van nog geen jaar oud, om het leven door 67 steken met een mes en een schaar. Oscar kon al niet verkroppen dat Sela een maand eerder hun relatie had verbroken en hem uit het huis had gezet, en dat ze een nieuwe vriend had was het toppunt.
08-10-2023 Winterswijk
Sanne (31) woont net in haar nieuwe flatje als ze door haar man, politieagent Frank uit Doetinchem, wordt vermoord met een broodmes. Frank pleegt daarna zelfmoord. Ze lagen in scheiding, en tijdens hun huwelijk was Frank controlerend en bezitterig. Hij had haar bankpasje, scrolde continu door haar telefoon en dwong haar tot seks. Sinds haar dood rijden chauffeurs van het transportbedrijf van haar vader Wim door heel Nederland met een oplegger van een vrachtwagen met foto’s van femicideslachtoffers.
05-05-2024 Nieuwediep
Restauranteigenaar Sandra (30) wordt gewurgd door haar man Marcel, die daarna zelfmoord pleegt. Aan haar dood ging een lange periode van controle en geweld vooraf. Marcel had haar geïsoleerd van haar omgeving, wilde precies weten wat ze deed en wanneer, en gebruikte fysiek en mentaal geweld. Hij had zelfs al drie maanden in de gevangenis gezeten voor huiselijk geweld. Ze laten een zoontje achter dat destijds vier jaar oud was. Sandra’s moeder, Marian Stoppelenburg, zet zich sinds de dood van haar dochter in voor meer bewustwording rond huiselijk geweld en femicide.
16-07-2025 Gouda
De Eindhovense Joeweela (39) wordt op klaarlichte dag vlakbij een parkje voor de ogen van haar twee kinderen doodgeschoten door haar ex-man Driekus K., die wegvlucht en zichzelf van het leven berooft in de Scheveningse duinen. Driekus was vóór zijn relatie met Joeweela al eens veroordeeld voor poging tot moord op een vorige partner. Na negen jaar geweld en intimidatie zat Joeweela de laatste jaren in verschillende blijf-van-mijn-lijfhuizen. De laatste drie weken zat ze in Gouda, samen met haar kinderen. Die locatie zou geheim moeten zijn, toch is Driekus erachter gekomen waar ze zat.
De ouders van Sanne, Wim en Monique, reizen nog steeds rond met hun vrachtwagenbioscoop, waarin de korte film ‘Het ligt aan mij’ en een expositie met foto’s van slachtoffers te zien is. Klik hier om te zien wanneer de vrachtwagenbioscoop bij jou in de buurt is.
Maak je je zorgen over jezelf of iemand in je omgeving? Veilig Thuis is dag en nacht anoniem bereikbaar voor advies en hulp: 0800‑2000.
In onderstaande grafiek is te zien dat er geen piek of stijging te zien is vanaf 2014.
In de Factsheet Femicide in Nederland 2024 meer gedetailleerde cijfers vanaf 2014 te vinden. Daar is ook in terug te zien dat:
– 80% van de zaken binnenshuis plaatsvond
– de dader van 60% van de gevallen een (ex)partner is
– de dader in 91% van de gevallen een man is
