Ergens kwam een schilderij langs dat mijn aandacht trok: een klein zwart meisje met twee witte mannen voor, en twee witte mannen achter haar, bijna in formatie. Ik was nieuwsgierig naar de achtergrond, dus ik dook in de geschiedenis – en er ging een wrange wereld voor me open.
Sinds het einde van de 19e eeuw waren openbare scholen in de Verenigde Staten wettelijk gesegregeerd onder het principe ‘separate but equal’, waardoor zwarte en witte kinderen strikt gescheiden onderwijs kregen. In 1951 spande een groep zwarte ouders een rechtszaak aan tegen het schoolbestuur van Topeka, Kansas. De zaak werd bepleit voor het Supreme Court, wat leidde tot de historische uitspraak dat rassenscheiding op openbare scholen ongrondwettelijk is (Brown v. Board of Education, 1954). Daardoor moesten veel scholen die dat eerder niet deden, hun deuren ook openen voor zwarte leerlingen. Vooral de zuidelijke staten verzetten zich hier fel tegen.
1957 – de Little Rock Nine
Het bestuur van de middelbare school in Little Rock, de hoofdstad van Arkansas, besloot in 1955 om de desegregatie geleidelijk in te voeren. Bij aanvang van het nieuwe schooljaar in de herfst van 1957 werden negen van de honderden zwarte kinderen in het district toegelaten.
Gouverneur Orval Faubus liet op 4 september de Nationale Garde opdraven om de scholieren tegen te houden. Toen de negen het op 23 september opnieuw probeerden, stuurde president Eisenhower de 101e Luchtlandingsdivisie om hen te beschermen. Hij plaatste de Nationale Garde zelfs onder federaal bevel, zodat Faubus geen autoriteit meer over hen had en ze niet meer kon opdragen de kinderen te blokkeren. Uiteindelijk gingen de scholieren, begeleid door racistische kreten van een woedende menigte, naar school. Melba Pattillo Beals, Minnijean Brown, Elizabeth Eckford, Ernest Green, Gloria Ray Karlmark, Carlotta Walls LaNier, Thelma Mothershed, Terrence Roberts en Jefferson Thomas zouden de geschiedenis ingaan als de Little Rock Nine.
In 2000 werden ze voor hun moed beloond met de Gouden Medaille van het Congres, op initiatief van senator Dale Bumpers. In 2008 werden de negen uitgenodigd voor de inauguratie van Barack Obama, de eerste Amerikaanse president van Afrikaanse afkomst.
Hier kun je meer lezen over de Little Rock Crisis (Engelstalig).
1960 – Ruby Bridges
Ruby Bridges werd drie maanden na de historische uitspraak van het Supreme Court geboren. Op haar zesde, drie jaar na de gebeurtenissen in Little Rock, zou ze het eerste zwarte kind zijn dat werd toegelaten tot de William Frantz Elementary School in New Orleans, Louisiana.
De eerste periode moest ze voor haar eigen veiligheid onder begeleiding van Federal Marshals naar school. Later vertelde ze over haar eerste schooldag: “Toen we kwamen aanrijden en ik die grote mensenmenigte zag, die schreeuwden en dingen gooiden, dacht ik eerst dat het Mardi Gras was.” Voormalig Amerikaans Deputy Marshal Charles Burks zei erover: “Ze toonde enorm veel moed. Ze huilde nooit. Ze piepte niet. Ze marcheerde gewoon door als een klein soldaatje, en we zijn allemaal ontzettend trots op haar.”
Op het moment dat ze de school binnenging werden alle witte leerlingen door hun ouders van school gehaald. Van alle leraren wilde alleen Barbara Henry Ruby lesgeven (en dat zou ze de rest van het jaar blijven doen). Op die eerste dag brachten Bridges en haar moeder de hele dag door in het kantoor van de directeur: door de chaos op school kon ze niet naar het klaslokaal.
Op de tweede dag werd de boycot doorbroken door een witte 34-jarige methodistische predikant, Lloyd Anderson Foreman, die zijn vijfjarige dochter Pam door de woedende menigte leidde, terwijl hij zei: “Ik wil gewoon het voorrecht hebben om mijn kind naar school te brengen.”
Een paar dagen later besloten ook andere witte ouders hun kinderen weer naar school te brengen, en de protesten begonnen af te nemen.
Het hele schooljaar was Bridges het enige kind in haar klas. Onderweg naar school werd ze elke ochtend bedreigd door een vrouw die zei haar te willen vergiftigen, en een andere vrouw die een zwarte babypop in een doodskist omhoog hield (iets waar Ruby nachtmerries over kreeg). Daarom mocht ze van de Federal Marshals alleen het eten dat ze van huis had meegekregen eten. Ze mocht ook niet buitenspelen tijdens de pauzes.
De witte kinderpsychiater Dr Robert Coles bood vrijwillig aan om Bridges tijdens haar eerste schooljaar op Frantz te begeleiden. Hij bezocht haar wekelijks bij haar thuis.
De consequenties van de beslissing om Ruby naar William Frantz Elementary te sturen werden ook gevoeld door haar familie. Haar vader verloor zijn baan als pompbediende, de supermarkt waar ze boodschappen deden weigerde hen nog te bedienen, haar grootouders werden van hun land verdreven en haar ouders zouden uiteindelijk scheiden.
Bridges vertelde later dat er ook mooie dingen gebeurden en veel mensen uit de gemeenschap, zowel zwart als wit, op verschillende manieren steun betoonden. Sommige witte families bleven hun kinderen naar Frantz sturen ondanks de protesten, en een buurman bezorgde haar vader een nieuwe baan. Er waren buurtgenoten die de wacht hielden bij hun huis, of op weg naar school achter de auto van de Federal Marshals aanliepen.
Pas toen ze volwassen was, ontdekte Bridges dat de smetteloze kleding die ze in die eerste weken op Frantz droeg, was gestuurd door een familielid van Dr Coles. Haar familie had zich de jurken, sokken en schoenen die te zien zijn op de foto’s nooit kunnen veroorloven.
Bridges groeide uit tot een icoon binnen de burgerrechtenbeweging. Norman Rockwell schilderde haar in 1964 (The Problem We All Live With), haar moeilijke tijd op William Frantz Elementary School werd in 1998 verfilmd in de televisiefilm Ruby Bridges en Lori McKenna bracht in 2000 een nummer over Bridges uit, Ruby’s Shoes, nadat McKenna’s zoon een spreekbeurt over haar had gehouden. In het nummer wordt een wrange vergelijking getrokken met de rode schoentjes van Dorothy uit The Wizard of Oz. Het schilderij van Rockwell kun je zien in de kopafbeelding, of hier klikken voor een grotere versie.
Ruby is nu 71 en woont nog steeds in New Orleans. Nadat ze haar middelbare schooldiploma haalde werkte ze vijftien jaar als reisagent, waarna ze fulltime moeder werd. Ze is voorzitter van de Ruby Bridges Foundation, die ze in 1999 oprichtte om tolerantie, respect en waardering voor alle verschillen te bevorderen. Over de missie van de stichting zei ze: “Racisme is een volwassenenziekte, en we moeten stoppen met het gebruiken van onze kinderen om het te verspreiden.”
In 2000 schreef Ruby’s oude psychiater, Dr Coles, een kinderboek getiteld The Story of Ruby Bridges om haar verhaal te delen met kinderen uit volgende generaties. De opbrengsten gaan naar de Ruby Bridges Foundation, dat ook voorziet in schoolspullen en andere onderwijsbehoeften voor kansarme kinderen in New Orleans. Het boek is nog steeds verkrijgbaar.
Net als honderdduizenden anderen in New Orleans verloor Bridges haar huis door de verwoestende overstromingen tijdens orkaan Katrina in 2005. Ook William Frantz Elementary School raakte zwaar beschadigd. Bridges speelde een belangrijke rol in de strijd om de school open te houden.
In november 2007 opende het Children’s Museum of Indianapolis een permanente tentoonstelling over haar leven, samen met dat van Anne Frank en Ryan White. De tentoonstelling, getiteld The Power of Children: Making a Difference, bevat een authentieke reconstructie van Ruby’s klaslokaal uit groep 3.
In 2010 hadden Ruby Bridges en Pam Foreman – het vijfjarige witte meisje dat destijds als eerste de boycot doorbrak – een reünie op William Frantz Elementary, vijftig jaar na die bizarre eerste schooldag.
Het schilderij van Rockwell hing van juni tot oktober 2011 in de West Wing van het Witte Huis, vlak buiten het Oval Office. Op 15 juli 2011 ontmoette Bridges president Barack Obama in het Witte Huis. Terwijl ze samen naar het schilderij van Norman Rockwell stonden te kijken, zei Obama tegen haar: “In alle eerlijkheid: als jullie er niet waren geweest, zou ik hier misschien niet staan en zouden we hier niet samen naar dit schilderij staan te kijken.”
Je kunt hun gesprekje hier terugzien.
